43. Hành giả nhận thức mà không suy luận phán đoán khi không còn bị trí nhớ chi phối, khi đã vượt khỏi ngôn từ và đối tượng mà chỉ còn thấy ý tưởng.
43. Perception without judicial reasoning is arrived at when the memory no longer holds control, the word and the object are transcended and only the idea is present.
Đây là tâm thái “thiền vô chủng,” không còn sử dụng cái trí để suy luận và cụ thể hóa. Hành giả không còn xét đến đối tượng (vốn được đưa vào ý thức của cái trí bằng cách nhớ lại hay hồi tưởng). Y cũng không còn nghe những lời định danh nó và phát biểu năng lực của nó. Y chỉ nhận biết cái ý tưởng mà hai phương diện kia phát biểu, và đi vào lĩnh vực của ý tưởng và nguyên nhân. Đây là chiêm ngưỡng hay nhập định hoàn toàn, không còn vướng bận bởi hình tướng và tư tưởng. Trong nhập định, người nhận thức lặng nhìn thế giới của các nguyên nhân. Y thấy rõ những sự thôi thúc thiêng liêng. Sau khi đã chiêm ngưỡng hoạt động nội tại của Thiên giới, y phản chiếu những gì đã thấy vào thể trí hay cái trí đang yên lặng. Và cái trí chuyển sự hiểu biết này vào não bộ của xác thân.
This condition is the state of “meditation without seed,” free from the rational use of the mind, and its faculty to concretise. The object (which is brought into the mind consciousness through recollection or memory) is no longer considered, and the word which designates it and expresses its power is no longer heard. Only the idea of which the other two are expressions is realized, and the perceiver enters into the realm of ideas and of causes. This is pure contemplation, free from forms and thought. In it the perceiver looks out upon the world of causes; he sees with clear vision the divine impulses; then having thus contemplated the inner workings of the kingdom of God, he reflects back into the quiescent mental body or mind that which he has seen, and that mental body throws down the knowledge gained into the physical brain.
44. Hai tiến trình tập trung nói trên, có hoạt động phán đoán của cái trí hoặc không, cũng có thể được áp dụng cho những điều tế vi.
44. The same two processes of concentration, with and without judicial action of the mind can be applied also to things subtle.
Câu này có ý nghĩa rõ ràng nên không cần giải thích nhiều. Từ “tế vi” có nhiều ý nghĩa, thế nhưng (theo quan điểm của Patanjali) rất thường được áp dụng cho những gì cốt yếu mà chúng ta ý thức được sau khi đã sử dụng ngũ quan.
This sutra is clear without much explanation. The word “subtle” has a wide meaning, but (from the standpoint of Patanjali) is most frequently applied to the essential something which we become aware of after we have employed the five