40. Bằng cách đó, nhận thức của hành giả mở rộng từ cái vô cùng nhỏ đến cái vô cùng lớn, và y hiểu biết đầy đủ từ annu (hạt nguyên tử hay vi trần) đến atma (hay tinh thần).
40. Thus his realization extends from the infinitely small to the infinitely great, and from annu (the atom or speck) to atma (or spirit) his knowledge is perfected.
41. Người đã hoàn toàn chế ngự các vritti (biến thái của chất liệu thể trí) rốt cuộc sẽ đi vào trạng thái đồng nhất với, và tương đồng với, những gì được y nhận thức. Người hiểu biết, sự hiểu biết và lĩnh vực hiểu biết trở thành một, giống như khối pha lê nhận màu sắc của những gì phản ánh trong nó.
41. To him whose vrittis (modifications of the substance of the mind) are entirely controlled, there eventuates a state of identity with, and similarity to that which is realized. The knower, knowledge and the field of knowledge become one, just as the crystal takes to itself the colours of that which is reflected in it.
42. Khi người nhận thức hòa hợp cả ngôn từ, ý tưởng (hay ý nghĩa) và đối tượng, thì đây là điều kiện của trí suy luận phán đoán.
42. When the perceiver blends the word, the idea (or meaning) and the object, this is called the mental condition of judicial reasoning.
43. Hành giả nhận thức mà không suy luận phán đoán khi không còn bị trí nhớ chi phối, khi đã vượt khỏi ngôn từ và đối tượng mà chỉ còn thấy ý tưởng.
43. Perception without judicial reasoning is arrived at when the memory no longer holds control, the word and the object are transcended and only the idea is present.
44. Hai tiến trình tập trung nói trên, có hoạt động phán đoán của cái trí hoặc không, cũng có thể được áp dụng cho những điều tế vi.
44. The same two processes of concentration, with and without judicial action of the mind, can be applied also to things subtle.
45. Cái thô kệch dẫn đến cái tế vi, và qua các giai đoạn liên tiếp cái tế vi dẫn đến trạng thái sự sống tinh thần thuần khiết gọi là Pradhana.
45. The gross leads into the subtle and the subtle leads in progressive stages to that state of pure spiritual being called Pradhana.
46. Tất cả những điều nói trên là tham thiền hữu chủng.
46. All this constitutes meditation with seed.
47. Khi đến trạng thái nhập định siêu việt này, nhà Yogi hoạch đắc nhận thức tinh thần thuần túy qua sự thăng bằng yên lặng của Chitta (trí tuệ chất).
47. When this super-contemplative state is reached, the Yogi acquires pure spiritual realisation through the balanced quiet of the chitta (or mind stuff).
48. Nay hành giả nhận thức hoàn toàn chính xác, (hay là, trí y chỉ hiển lộ Sự thật).
48. His perception is now unfailingly exact (or his mind reveals only the Truth).
49. Nhận thức nói trên có tính độc đáo và hiển lộ những điều mà cái trí suy đoán (qua bằng chứng, suy luận và diễn dịch) không thể thấu hiểu.
49. This particular perception is unique and reveals that which the rational mind (using testimony, inference and deduction) cannot reveal.
50. Nó khắc phục, hay thay thế toàn bộ các ấn tượng khác.
50. It is hostile to, or supersedes all other impressions.
51. Khi chính trạng thái nhận thức này cũng được chế ngự (hay thay thế), hành giả đạt đến Samadhi thuần túy.
51. When this state of perception is itself also restrained (or superseded), then is pure Samadhi achieved.