và vô sở bất tại. Hành giả đạt được tâm thái thiền nói trên qua tiến trình gồm bốn bước:—
and omnipresent. This meditative attitude is assumed through a fourfold process:—
1. Tham thiền về tính chất của một hình thể. Khi suy ngẫm về hình thể đó, y nhận thấy rằng nó chỉ là biểu tượng của một thực tại ẩn bên trong. Toàn bộ thế giới khách quan, hữu hình của chúng ta là sự tích tập của hình hài, sắc tướng thuộc loại nào đó (con người, các loài hạ đẳng, và các siêu nhân), biểu lộ sự sống của vô số chúng sinh hữu tình.
1. Meditation on the nature of a particular form, realising, as the form is pondered upon, that it is but a symbol of an inner reality, our whole tangible objective world being built up of form, of some kind (human, subhuman and superhuman), which expresses the life of hosts of sentient beings.
2. Tham thiền về đặc tính của một hình thể, để đánh giá được năng lượng nội tại của nó. Cần lưu ý rằng năng lượng của một vật thể có thể được xem là màu sắc của nó. Vì thế, lời của Patanjali trong Quyển IV, Câu 17 có thể soi sáng và giải thích vấn đề trong điểm thứ hai này. Đây gọi là “sự tham cứu có phân biện”, và qua đó người môn sinh biết được năng lượng nào nơi chính mình là một với đối tượng mà y đang suy ngẫm.
2. Meditation upon the quality of any particular form, so that an appreciation of its subjective energy may be gained. It should be borne in mind that the energy of an object may be regarded as the colour of that object, and hence the words of Patanjali IV, 17 become illuminating in this connection and serve as a commentary upon this second point. This is called “discriminative participation,” and through it the student arrives at that knowledge of energy in himself which is one with the object of his meditation.
3. Tham thiền về mục đích của một hình thể. Bước này xem xét cái ý niệm ẩn sau hoặc ẩn trong một thể biểu hiện và năng lượng mà nó phát lộ. Nhận thức vừa kể giúp hành giả dần dần biết được phần nào trong Thiên cơ hay mục đích của Toàn thể là yếu tố thôi thúc hình thể ấy hoạt động. Bằng cách này, thông qua một thành phần, hành giả giao tiếp với Toàn thể, và mở rộng tâm thức, với niềm an lạc, hoan hỉ. Trạng thái phúc lạc bao giờ cũng kèm theo nhận thức về sự hợp nhất của một thành phần với Toàn thể. Khi suy ngẫm về tattva, tức là các năng lượng hay nguyên khí, hoặc suy ngẫm về tanmatra hay
3. Meditation upon the purpose of any particular form. This involves consideration of the idea back of or underlying any form manifestation and its display of energy. This realisation carries the aspirant onward to a knowledge of that part in the plan or purpose of the All which is the motivating factor in the form's activity. Thus through the part, the Whole is contacted and an expansion of consciousness takes place, involving bliss or joy. Beatitude always follows upon realisation of the unity of the part with the Whole. From meditation upon the tattvas, the energies or principles, or upon the tanmatras or